Witold Lipiński

Zdjęcia z sesji Anomaly Jana Kriwiola obiegły cały świat. Kosmiczny klimat sesji to w dużej mierze zasługa niezwykłej architektury obserwatorium metrologicznego autorstwa Witolda Lipińskiego, jednego z ciekawszych modernistycznych architektów. 

W 1978 roku opublikował swoją pracę doktorską Powłokowe formy sklepione. Były to szkice domów i budynków użyteczności publicznej, które wyróżniały paraboliczne kształty dachów. Formy wybiegający daleko przed czasy w których powstały. 

By zrozumieć projekty Lipińskiego, należy przypomnieć, że lata 70 to czas zimnej wojny, okres kiedy pojawiła się groźba globalnego kryzysu energetycznego, ale także okres dynamicznego rozwoju technologii. Witold Lipiński poszukiwał rozwiązań architektonicznych, które sprostają potrzebie samowystarczalności i niezależności gospodarstw domowych w miastach. Architektura bioklimatyczna, oszczędna i organiczna była odpowiedzią na te potrzeby. 

Lipiński jest ciekawym przykładem wizjonera, który inspiracje czerpał spoza dziedziny, którą się zajmował. Jego niearchitektoniczne pasje wzbogaciły znaczenie dzieł. Koncepcje bioklimatycznych domów z dużymi szklarniami to odzwierciedlenie prywatnego zamiłowania do botaniki. W projektowaniu przezeń opływowych form pomogło mu doświadczenie z aerodynamiką - profesor był zapalonym szybownikiem. 

 Obserwatorium Metrologiczne na Śnieżce, fot.  www.sniezka.karpacz.pl

Obserwatorium Metrologiczne na Śnieżce, fot. www.sniezka.karpacz.pl

Źródłem inspiracji dla najbardziej znanego budynku - obserwatorium meteorologicznym na Śnieżce - były przede wszystkim zainteresowania geologiczne. Kształt dysków obserwatorium został wywiedziony z lotniczych obserwacji karpackich formacji skał.

Manifestem tych pasji stał się dom rodzinny Lipińskich we Wrocławiu. Dom Igloo profesor budował osobiście. Ogromne znaczenie miał aspekt ekonomiczny, dom miał być tani. Do budowy posłużył gruz ze zburzonej kamienicy. Była to pierwsza kopuła w Europie mająca taką samą grubość od gruntu aż po sklepienie. Witold Lipiński wyprzedzał epokę - dziś z ekologią jest związany cały nurt w architekturze. 

 fot. www.dolny-slask.org.pl

fot. www.dolny-slask.org.pl

 fot. www.dolny-slask.org.pl

fot. www.dolny-slask.org.pl

 fot. prywatne archiwum rodziny Lipińskich

fot. prywatne archiwum rodziny Lipińskich

W późniejszych latach Witold Lipiński wycofał się z działalności projektowej i oddał się pracy naukowej związanej m.i. z architekturą oszczędną i bioklimatyczną.

W 2013 roku fundacja Jednostka Kultury na potrzeby wystawy w Muzeum Współczesnym we Wrocławiu zwizualizowała niezrealizowane projekty-szkice profesora. Wizualizacje ukazują nowatorstwo projektów i poświadczają jak doskonale architektura może integrować się z naturą i krajobrazem. .